Naar de inhoud
Daydark
Nederlands

Veilig naar een verduistering kijken

Zonder bescherming naar de zon kijken kan je ogen blijvend beschadigen, zonder pijn en zonder dat je het eerst merkt. Op deze pagina lees je hoe je veilig kijkt, wanneer je bril af mag, en wat Daydark wel en niet voor je doet.

Kijk nooit naar de zon zonder zonsverduisteringsbril, behalve tijdens de totaliteit. Bij twijfel: bril op.

Zonsverduisteringsbrillen en ISO 12312-2

Gebruik een zonsverduisteringsbril of een zonnekijker die voldoet aan de internationale norm ISO 12312-2. Die norm is voor filters om rechtstreeks naar de zon te kijken: ze laten maar een heel klein deel van het zonlicht door, en houden het schadelijke ultraviolette en infrarode licht tegen. Een gewone zonnebril, ook een heel donkere, laat veel te veel door.

Koop je bril ruim op tijd bij een betrouwbare verkoper. Het nummer van de norm en de naam van de maker horen erop te staan, maar er zijn ook namaakbrillen met een valse opdruk, dus de verkoper telt. We noemen geen merken.

Voor je hem gebruikt: geen krassen, gaatjes of losse filters. Door de bril zie je niets behalve de zon of iets dat even fel is. Beschadigd? Gooi hem weg. Zet hem op voordat je omhoog kijkt, en kijk weg voordat je hem afzet.

Niet veilig

  • Een zonnebril, ook een heel donkere, en een paar zonnebrillen over elkaar.
  • Beroet glas, filmnegatieven en andere zelfgemaakte filters.
  • Een verrekijker, camera of telescoop zonder zonnefilter aan de voorkant. Kijk er nooit doorheen met een zonsverduisteringsbril op: het gebundelde licht brandt dwars door de bril en in je oog.

Zonder bril

Een gaatje in een stuk karton, of een vergiet, projecteert kleine sikkels op de grond of op een vel papier. Ga met je rug naar de zon staan en kijk naar de projectie, nooit naar de zon.

Alleen tijdens de totaliteit

Alleen als de maan de zon helemaal bedekt, mag je bril af. Dan wordt het plots donker, en zie je de corona, de zwakke buitenste laag van de zon. Dat is het enige moment waarop je zonder bril mag kijken.

Daydark zegt bril af 3 seconden na het begin van de totaliteit, en de zin zelf zegt: alleen als je door je bril niets meer ziet. We zeggen bril op 15 seconden voor het einde van de totaliteit, voordat het eerste felle lichtpuntje terugkomt. Zie je zonlicht, zet je bril dan meteen op, wat de app ook zegt.

Gedeeltelijk en ringvormig

Bij een gedeeltelijke of ringvormige verduistering blijft er altijd een stuk van de zon zichtbaar, en dat stuk is net zo gevaarlijk als de hele zon. Houd je bril de hele tijd op, ook als de zon bijna helemaal bedekt is. Op 2 augustus 2027 is de verduistering in het grootste deel van Europa gedeeltelijk: buiten het smalle pad van de totaliteit blijft je bril van begin tot eind op.

Een maansverduistering is anders: daar kun je zonder gevaar naar kijken, met het blote oog, een verrekijker of een telescoop.

Wat de app doet

  • Hij rekent alle tijden voor jouw plek op je toestel uit, op de seconde, uit de voorspellingen op onze pagina met bronnen.
  • Hij zegt alleen bril af bij een totale verduistering, op een plek binnen het pad, met de zon boven de horizon, en met de marges hieronder.
  • Hij houdt rekening met de onzekerheid van je locatie: hij rekent de tijden ook uit voor punten op een ring rond je plek, en elk punt moet het halen.
  • Hij telt de mogelijke afwijking van de klok van je telefoon en van de draaiing van de aarde bij beide marges op, en de controle voor de dag vergelijkt de klok met de tijd van de gps.
  • Zegt hij geen bril af, dan zegt hij dat je bril op blijft, en waarom.
  • De momenten voor bril af en bril op staan altijd op het scherm, ook in de gratis versie. Veiligheid is nooit betaald.

Wat de app niet doet

  • Hij kan de lucht niet zien: niet de wolken, niet waar je echt staat, niet of de zon al bedekt is.
  • Hij kan je bril of je filters niet controleren.
  • Hij kan niet weten of de plek die je koos ook de plek is waar je echt staat. Gebruik op de dag zelf je gps.
  • Hij kan je niet tegenhouden als je op het verkeerde moment naar de zon kijkt.

Onze marges, en waarom

Bril af: 3 seconden na het begin van de totaliteit
De rand van de maan is bergachtig. De laatste lichtpuntjes, de parels van Baily, verdwijnen een of twee seconden rond het berekende moment, dus we wachten iets langer.
Bril op: 15 seconden voor het einde van de totaliteit
Vlak voor het einde komen de parels van Baily en de diamantring terug. Met 15 seconden staat je bril daar ruim voor op, ook als de tijden een paar seconden afwijken.
Minstens 3 km van de rand van het pad
Bij de rand maakt het profiel van de maanrand de duur van de totaliteit onzeker. Binnen 3 km van de rand, plus de onzekerheid van je locatie, blijft je bril op. Een paar kilometer richting de middellijn lost dat op.
Een totaliteit van minstens 40 seconden
Bij een kortere totaliteit is er te weinig ruimte voor veilige marges. En als er tussen bril af en bril op minder dan 15 seconden over zou blijven, blijft je bril ook op.
De onzekerheid van je locatie
Voor een stad die je koos, rekenen we met 5 km, want je kunt overal in die stad staan. Met gps rekenen we met de nauwkeurigheid die je telefoon meldt. Boven 25 km, of zonder locatie, blijft je bril op.

Deze marges volgen het advies van de American Astronomical Society: bril af pas als de maan het felle oppervlak van de zon helemaal bedekt en het plots donker wordt, en weer op zodra de zon terugkomt. Automatische tests van onze berekening controleren bij elke wijziging dat de app nooit bril af zegt buiten de totaliteit.

Kinderen

Houd kinderen de hele tijd in de gaten, en kijk of hun bril goed past. Voor jonge kinderen die een bril moeilijk ophouden, is een projectie door een gaatje een goede manier om te kijken.

Disclaimer

Daydark helpt je met de timing. We rekenen de tijden voor jouw plek zo precies mogelijk uit, op je toestel, maar de app kan de lucht niet zien, en een verkeerde locatie, een verkeerde klok of een fout van onze kant is altijd mogelijk. Je eigen ogen en oordeel gaan voor: zie je zonlicht, houd je bril dan op of zet hem weer op. Bij twijfel: bril op.

Je gebruikt Daydark op eigen risico. Voor zover de wet het toestaat, is H4IT niet aansprakelijk voor schade aan je ogen, je camera of iets anders die ontstaat door naar de zon te kijken, ook niet als je de app volgt.