Przejdź do treści
Daydark
Polski

Bezpieczna obserwacja zaćmienia

Patrzenie na Słońce bez ochrony może trwale uszkodzić oczy, bez bólu i początkowo niezauważalnie. Ta strona wyjaśnia, jak bezpiecznie obserwować, kiedy możesz zdjąć okulary i co Daydark dla ciebie robi, a czego nie.

Nigdy nie patrz na Słońce bez okularów do obserwacji zaćmień, z wyjątkiem fazy całkowitej. W razie wątpliwości: okulary na oczy.

Okulary do obserwacji zaćmień i ISO 12312-2

Używaj okularów do obserwacji zaćmień albo ręcznego filtra do obserwacji Słońca zgodnych z międzynarodową normą ISO 12312-2. Ta norma dotyczy filtrów przeznaczonych do bezpośredniego patrzenia na Słońce: przepuszczają tylko maleńki ułamek światła słonecznego i blokują jego szkodliwe promieniowanie ultrafioletowe i podczerwone. Zwykłe okulary przeciwsłoneczne, nawet bardzo ciemne, przepuszczają o wiele za dużo.

Kup okulary z dużym wyprzedzeniem u zaufanego sprzedawcy. Powinny mieć nadrukowany numer normy i nazwę producenta, ale istnieją też podróbki z fałszywym nadrukiem, więc sprzedawca ma znaczenie. Nie podajemy żadnych marek.

Zanim ich użyjesz: bez rys, dziurek i luźnych filtrów. Przez okulary nie widać niczego poza Słońcem lub czymś równie jasnym. Uszkodzone? Wyrzuć je. Załóż je, zanim spojrzysz w górę, i odwróć wzrok, zanim je zdejmiesz.

Niebezpieczne

  • Okulary przeciwsłoneczne, nawet bardzo ciemne, i kilka okularów przeciwsłonecznych nałożonych na siebie.
  • Okopcone szkło, negatywy filmowe i inne filtry domowej roboty.
  • Lornetka, aparat lub teleskop bez filtra słonecznego z przodu. Nigdy nie patrz przez nie w okularach do obserwacji zaćmień: skupione światło przepala okulary na wylot i trafia prosto do oka.

Bez okularów

Mały otworek w kawałku tektury albo kuchenny durszlak rzuca małe sierpy na ziemię lub kartkę papieru. Stań plecami do Słońca i patrz na ten obraz, nigdy na Słońce.

Tylko podczas fazy całkowitej

Okulary możesz zdjąć dopiero wtedy, gdy Księżyc całkowicie zakryje Słońce. Wtedy nagle robi się ciemno i widzisz koronę, słabo świecącą zewnętrzną atmosferę Słońca. To jedyny moment, w którym możesz patrzeć bez okularów.

Daydark mówi „zdejmij okulary” 3 sekundy po początku fazy całkowitej, a samo polecenie zawiera warunek: tylko jeśli przez okulary nic już nie widzisz. Mówimy „załóż okulary” 15 sekund przed końcem fazy całkowitej, zanim wróci pierwszy jasny punkt światła. Jeśli widzisz światło słoneczne, natychmiast załóż okulary, bez względu na to, co mówi aplikacja.

Zaćmienia częściowe i obrączkowe

Podczas zaćmienia częściowego lub obrączkowego część Słońca zawsze pozostaje widoczna, a ta część jest tak samo niebezpieczna jak całe Słońce. Przez cały czas miej okulary na oczach, nawet gdy prawie całe Słońce jest zakryte. 2 sierpnia 2027 roku w większości Europy zaćmienie będzie częściowe: poza wąskim pasem całkowitego zaćmienia okulary zostają na oczach od początku do końca.

Zaćmienie Księżyca to co innego: można je całkowicie bezpiecznie oglądać gołym okiem, przez lornetkę lub teleskop.

Co robi aplikacja

  • Oblicza wszystkie czasy dla twojego miejsca na twoim urządzeniu, co do sekundy, na podstawie prognoz zaćmień wymienionych na naszej stronie ze źródłami.
  • Mówi „zdejmij okulary” tylko podczas zaćmienia całkowitego, w miejscu wewnątrz pasa, gdy Słońce jest nad horyzontem, i z marginesami opisanymi poniżej.
  • Bierze pod uwagę niepewność twojej lokalizacji: oblicza czasy także dla punktów na okręgu wokół twojego miejsca i każdy z nich musi przejść test.
  • Do obu marginesów dodaje możliwy błąd zegara twojego telefonu i obrotu Ziemi, a kontrola przed dniem zaćmienia porównuje zegar z czasem GPS.
  • Gdy nie mówi „zdejmij okulary”, mówi, że okulary zostają na oczach, i dlaczego.
  • Momenty zdjęcia i założenia okularów są zawsze na ekranie, także w wersji darmowej. Bezpieczeństwo nigdy nie jest płatne.

Czego aplikacja nie robi

  • Nie widzi nieba: ani chmur, ani tego, gdzie naprawdę stoisz, ani tego, czy Słońce jest już zakryte.
  • Nie sprawdzi twoich okularów ani filtrów.
  • Nie wie, czy wybrane miejsce to to, w którym naprawdę jesteś. W dniu zaćmienia użyj GPS.
  • Nie powstrzyma cię przed patrzeniem na Słońce w niewłaściwym momencie.

Nasze marginesy i skąd się biorą

Zdejmij okulary: 3 sekundy po początku fazy całkowitej
Krawędź Księżyca jest górzysta. Ostatnie punkty światła słonecznego, perły Baily'ego, znikają sekundę lub dwie przed obliczonym momentem albo po nim, więc czekamy trochę dłużej.
Załóż okulary: 15 sekund przed końcem fazy całkowitej
Tuż przed końcem wracają perły Baily'ego i diamentowy pierścień. Dzięki 15 sekundom okulary są na oczach na długo przed tym, nawet jeśli czasy różnią się o kilka sekund.
Co najmniej 3 km od granicy pasa
Blisko granicy profil krawędzi Księżyca sprawia, że czas trwania fazy całkowitej jest niepewny. W odległości do 3 km od granicy, plus niepewność twojej lokalizacji, okulary zostają na oczach. Kilka kilometrów w stronę linii centralnej rozwiązuje problem.
Faza całkowita trwająca co najmniej 40 sekund
Przy krótszej fazie całkowitej jest za mało miejsca na bezpieczne marginesy. A jeśli między zdjęciem a założeniem okularów zostałoby mniej niż 15 sekund, okulary też zostają na oczach.
Niepewność twojej lokalizacji
Dla wybranego miasta liczymy 5 km, bo możesz być w dowolnym jego miejscu. Przy GPS liczymy dokładność, którą podaje twój telefon. Powyżej 25 km albo bez lokalizacji okulary zostają na oczach.

Te marginesy są zgodne z zaleceniami American Astronomical Society: okulary zdejmuje się dopiero wtedy, gdy Księżyc całkowicie zakryje jasną tarczę Słońca i nagle zrobi się ciemno, a zakłada z powrotem, gdy tylko Słońce zacznie się wyłaniać. Automatyczne testy naszych obliczeń sprawdzają przy każdej zmianie, że aplikacja nigdy nie mówi „zdejmij okulary” poza fazą całkowitą.

Dzieci

Cały czas pilnuj dzieci i sprawdź, czy ich okulary dobrze pasują. Dla małych dzieci, którym trudno utrzymać okulary na oczach, dobrym sposobem obserwacji jest projekcja przez otworek.

Zastrzeżenie

Daydark pomaga ci wybrać właściwy moment. Obliczamy czasy dla twojego miejsca najdokładniej, jak potrafimy, na twoim urządzeniu, ale aplikacja nie widzi nieba, a błędna lokalizacja, źle ustawiony zegar albo błąd po naszej stronie są zawsze możliwe. Najważniejsze są twoje oczy i twój osąd: jeśli widzisz światło słoneczne, nie zdejmuj okularów albo załóż je z powrotem. W razie wątpliwości: okulary na oczy.

Korzystasz z Daydark na własne ryzyko. W zakresie dozwolonym przez prawo H4IT nie ponosi odpowiedzialności za szkody dla twoich oczu, aparatu ani czegokolwiek innego, wynikające z patrzenia na Słońce, także wtedy, gdy postępujesz zgodnie z aplikacją.